Blog

Ronald over verdwenen bewegingen

Met het voortschrijden van de tijd verdwijnen bewegingen. Zo moest men vroeger de motor van een auto aanslingeren. Dat doen we niet meer. Het vullen van de kolenkachel met een kolenkit is ook zo’n voorbeeld. Wat ik zelf nog heb meegemaakt is het draaien van een nummer voor het kunnen voeren van een telefoongesprek. Auto, kolen en de telefoon met draaischijf zijn voorbeelden van dragers: drager van transport, drager van energie, drager van communicatie. Het zijn dit soort dragers die maken dat technische vooruitgang impact krijgt in een samenleving. Die impact kan heel ver gaan en zijn weerslag krijgen op uiteenlopende gebieden. Kijk naar de opkomst van het gemotoriseerd autoverkeer in de vorige eeuw en de invloed die dat heeft gehad op sociaal, economisch, juridisch, landschappelijk en stedenbouwkundig gebied. Bedenk eens welke enorme veranderingen de introductie van gas heeft gehad voor de verwarming van huizen.

De drie voorbeelden van dragers die ik hier noem laten ook mooi zien dat na de introductie van een succesvolle drager een nieuwe infrastructuur ontstaat, die vervolgens weer geheel of gedeeltelijk verdwijnt na de komst van een nieuwe drager die goedkoper is en een groter gebruiksgemak biedt.

Zo zal - verwacht ik - binnen 5 à tien jaar, het p-boek als drager van informatie haar nu nog dominante positie af moeten staan aan het e-boek. Dat het e-boek snel succesvol zal zijn heeft voor een groot deel te maken met de al bestaande fijnmazige infrastructuur in de vorm van het internet en de alomtegenwoordigheid van computers. (Vergelijk dat eens met de introductie van elektrische auto’s: er zal nog veel tijd en geld nodig zijn om de noodzakelijke infrastructuur te creëren, lees: overal voldoende oplaadpunten te realiseren.)

En met het verdwijnen van het p-boek verdwijnen uiteraard ook typische bewegingen. Daar wil ik er één van noemen: het langs een boekenkast lopen met het hoofd gekanteld om de titels te kunnen lezen. Ik heb die beweging gisteren tijdens het symposium van de Plus bibliotheken uitgevoerd tijdens mijn presentatie. De zaal moest er wel om lachen. Als met de opkomst van het p-boek de bibliotheken drastisch van uiterlijk zullen veranderen (en vast en zeker in hun fysieke vorm op veel plaatsen geheel zullen verdwijnen) lijkt het me aardig als nog ergens een standbeeldje wordt neergezet, waarmee die beweging is vastgelegd. Ter herinnering aan de bibliotheek van weleer en aan de tijd dat een boek nog een rug had.

Ronald Spanier blog SFB